Basis info en advies voor de beginnende genealoog.
Niet dat ik mezelf beschouw als een ervaren ouwe rot die alles al gezien heeft, bepaald niet ('als je denkt dat je
er bent, dan ben je er geweest'). Maar al doende leert men en ik had in het begin best wel een paar aanwijzingen kunnen gebruiken.
Als u zoeken naar voorouders leuk begint te vinden, pas op want dan hebt u een hobby voor de komende 15 jaar..
Voorgaande zin hoorde ik 20 jaar geleden, glimlachte er meewarig om, mij zou dat niet gebeuren. Mij is dat wel gebeurd.
Deze hobby kost tijd, pardon: heel veel tijd, maar heeft het grote voordeel dat je 'm ongestraft een (half) jaar in de hoek kunt leggen.
Voorspoed en tegenslag, het hoort er allemaal bij. De zoektocht naar een persoon kan in één archiefbezoek zijn opgelost, maar ook maanden, jarenlang duren.
Wonen uw voorouders al generaties lang in uw huidige woonplaats: u hebt geluk en kunt hopelijk op de fiets naar het archief. Schrijver dezes 'had geen geluk' en is alleen al de eerste vijf jaar 3x per maand op en neer gereden van huis naar archief (per dag 160 km v.v.).
Sommigen denken 'een paar uur op het internet en ik ben een heel eind'. Vergeet dat zo snel mogelijk! U zult zelf aan het 'werk' moeten: naar gemeentes toe en het archief in.
Laat je niet in de war brengen als je een andere schrijfwijze van de achternaam tegenkomt. Vroeger (voor 1900) nam men dat niet zo nauwkeurig en werden namen vaak fonetisch opgeschreven. Jansen, Janssen, Janse, Jansse, Jans, het kan allemaal in dezelfde familie voorkomen.
Onderstaande adviezen hoef u niet op volgorde te lezen en u hoeft niet in deze volgorde te werk te gaan. Hoewel punt 2. wel een prima start is.
Verzamel zo veel mogelijk informatie binnen uw nog levende familie.
Begin daarbij bij de oudsten (ouders, grootouders, ooms en tantes), want die weten het meest (en leven niet zo lang meer).
Als u op 'werkbezoek' gaat neem dan (onopvallende) geluidsopname apparatuur mee (ik gebruik een eenvoudige memocassetterecorder), want als u 'alleen maar' schrijft dan mist u veel van wat u te horen krijgt.
Begin met de basisinfo: volledige (voor)namen, geboortedatum en -plaats, huwelijksdatum en -plaats, overlijdensdatum en -plaats. Alles is natuurlijk belangrijk, maar als uw (groot)ouders gaan vertellen over 'vroeger' noteer dan vooral de plaatsen (van geboorte, overlijden enz.) want dat is in het archief terplaatse op te zoeken.
Verzamel 'alles wat los en vast zit', maar vooral geboorte-, huwelijk en overlijdenskaarten, bidprentjes, paspoorten. Vooral trouwboekjes van (groot)ouders en ooms en tantes zijn van belang. U zult verbaasd zijn welke stapels er bij sommige familieleden tevoorschijn komen.
De eerste "vastloper", hoe nu verder.
Uw onderzoek stokt waarschijnlijk de eerste keer als u informatie over uw overgrootouders zoekt. Hoe nu verder, want uw grootouders zijn er niet meer om iets aan te vragen.
Stel u wilt weten wie uw overgrootvader is. De kunst is te weten te komen waar die man geboren, getrouwd of overleden is. Uw ouders weten dat misschien, misschien staat het in het trouwboekje van uw grootouders, misschien.... Als die (geboorte, huwelijk of overlijdens) plaats bekend is: bel het gemeentehuis in die plaats en vraag naar het gemeentearchief (of hoe dat daar maar heten mag), vraag naar de openingstijden, neem pen en papier mee en vraag vooral de aanwezige plaatselijke archiefbeheerder om u wegwijs te maken in de 'Burgerlijke Stand', want die man m/v weet hoe en waar je terplaatse moet zoeken. Zoekt en gij zult vinden.
Vraag bij het Centraal Bureau voor Genealogie om een 'persoonskaart' van de persoon waar u de ouders van te weten wil komen. Kosten zijn een paar euro per persoonskaart. Vermeldt zo volledig mogelijke gegevens van die persoon (volledige naam, geboorteplaats en -datum, huwelijkplaats en -datum, echtgenoot). De gegevens zijn openbaar en alleen beschikbaar van personen die zijn overleden vanaf 1939.
Maak uw borst maar nat, want uw onderzoek zal vaker stokken omdat een voorvader niet is te vinden (geboorte, huwelijk, overlijden) in dezelfde plaats als zijn nakomelingen.
Vergeet ook niet in een gemeentearchief het "Bevolkings register" te raadplegen. Daar staat, vaak geklapperd per 10 jaar, het komen en gaan (verhuizen naar elders) van de inwoners van deze gemeente.
Belangrijk zijn ook de 'huwelijkse bijlagen'. Die bevatten geboorteakte van bruid en bruidegom en evt. overlijdensacte van de ouders.
Kunt u in een bepaalde gemeente niks meer vinden, ga dan in concentrische circels buiten die gemeente op zoek in andere gemeentes.
Ga snuffelen op het internet.
Heel veel familie-onderzoeken worden op het internet gepubliceerd, misschien ook wel (een deel) over uw familie.
De ontwikkelingen op het internet (wat waar te vinden is en hoe snel dat verandert) zijn zo groot dat er geen website is te vinden waar je nu en ook over twee jaar de zelfde info kunt vinden.
Websites zijn net zwaluwen: ze komen en gaan onaangekondigd.
Veel rijks- en gemeentelijke archieven zetten hun gegevens op het internet. Die ontwikkeling is rond 2000 begonnen en nog steeds in gang. Een voorbeeld daarvan is GenLias en De Digitale Stamboom. En vergeet dan vooral genlias monitor niet !!!
Genealogisch snuffelen op het internet is dé methode om super snel door de bomen het bos niet meer te zien. Niet zeuren, volhouden.
Napoleon.
Wat heeft die nou te maken met genealogisch onderzoek? Heel veel dus want die heeft de Burgerlijke Stand ingevoerd (hij had een bevolkingsoverzicht nodig waaruit hij soldaten kon oproepen) en dat is een dankbare bron voor onderzoek. Invoering ervan is vanaf ca. 1817 in zuidelijk Nederland tot ca. 1820 in noordelijk Nederland. De eerste jaren (ca.1817-ca.1822) zijn die akten in de franse taal! Aan te raden is Vulsma (1988) te lezen, zie de literatuurlijst.
Onderzoek voor 1817 kan dus niet m.b.v. de Burgerlijke Stand. Dan zijn kerkelijke archieven (DTB registers, doop-, trouw- en begraafregisters) en volkstellingen een belangrijk hulpmiddel. Deze twee bronnen zijn vaak in gemeentelijke archieven aanwezig.
Er zijn nog veel meer archieven om in te snuffelen.
Notariële en rechterlijke archieven zoals huwelijkse voorwaarden, testamenten, koop en verkoop van land, boedelscheidingsverklaringen, boedelinventarissen.
Kadastrale archieven voor de heffing van grondbelasting, bv. gegevens over hypotheken.
Register van Naamaanneming met lijsten van personen die tussen 1811 en 1825 nog geen achternaam hadden en die er toen een aannamen.
Memories van successie (1818-1900) betreffende de successiebelasting.
Weeshuisarchieven, kerkboeken, notulen van de kerkeraadsvergaderingen zijn meestal in het gemeentelijk- of in het Kerkarchief.
Vaak zijn er ook Dienstbodenregisters.
In 1829, 1839, 1899 en 1947 zijn er volkstellingen geweest. Van deze laatste telling zijn de namen en woonplaatsen verwerkt in het Repertorium Nederlandse Familienamen.
Schaf een genealogie-computerprogramma aan.
In het begin doet vrijwel iedereen alles met alleen pen en papier, maar dat is niet vol te houden. Al bij enkele generaties (met alle ooms en tantes die daar bij horen) kan geen normaal mens overzicht houden in de berg papier.
Markleider (2007) in Nederland is Pro-Gen, goed, niet duur en met een goed toegankelijke gebruikersgroep waar makkelijk hulp is te vinden.
Als u het programma Pro-Gen hebt aangeschaft is het aan te raden Holla (1996) te lezen, zie de literatuurlijst. Niet meer nieuw te koop, ga dus naar de bib.
Met veel andere programma's (bv. hazadata, brother's keeper, aldfaer, oedipus, winkwast, gensdata) is overigens niks mis mee. Individuele voorkeur speelt hierin een grote rol. Kijk daarvoor op een genealogische startpagina.
Welke u ook kiest, er moet import en export mbv. gedcom inzitten, anders krijgt u later een keer heel veel spijt. Gedom is een algemene 'uitwisseltaal' voor genealogische gegevens. Zit die optie niet in uw programma en u wilt overstappen naar een andere programma dan mag u al uw gegevens met het handje overtikken.
Schaf een digitaal fototoestel aan.
Ondergetekende komt al decennia lang in archieven en heeft zich helemaal lam geschreven om alle akten te noteren. Kopieën maken zijn ze ook niet dol op in een archief en dat duurt per kopie ook weer vele minuten (en soms vele kwartjes per kopie). Hou daar mee ! Koop een digitale camera.
Aantal pixels is niet belangrijk, het zijn toch 'maar' geschreven akten die gefotografeerd worden. 2 miljoen pixels is prima.
Wordt lid van, of breng ze een bezoek (er gaat een wereld voor u open):
Er zijn de zogenaamde 'persoonskaarten'. Basisinfo van iedereen die in Nederland is overleden na 1939. Die persoonskaarten zijn te koop, je kunt ook een abonnement nemen op een bepaalde achternaam.
Vrijwilligers knippen geboorte-, huwelijk- en overlijdensadvententies uit de Nederlandse kranten. Dat gebeurt al vanaf de 19e eeuw. U kunt kopieën kopen, niet schrikken van de hoogte van de stapel (en de rekening) die u dan ontvangt.
De Mormonen hebben veel, heel veel, maar er kan nog steeds niets op tegen het zelf bezoeken van de archieven in Nederland. daar is (bijna) alles te vinden.
Ga op zoek naar een lokale of regionale historische vereniging.
Ga naar de bibliotheek.
Lees Van Beresteyn E.A. (1990 t/m 2001), zie de literatuurlijst. Want misschien is uw familie al (ten dele) uitgezocht.
Lees een basisboek over genealogie, b.v.
Drie R. van & Plomp N. & Tang A. van der (1988), zie de literatuurlijst.
Verbleven al uw voorouders in Nederland dan komt dat de voortgang van uw onderzoek zeer ten goede. Ik heb een beetje ervaring in:
Duitsland. Hier zijn veel items anders. B.v. de 'Datenschutz' die archivarissen niet toestaat gegevens te verstrekken als u geen direct belanghebbende (=naamdrager) bent. Sommige archivarissen gaan daar soepel mee om, anderen niet. Burgerlijke Stand en Bevolkings Register zijn aanwezig vanaf ca. 1820 in die delen waar Napoleon zijn 'intrede' deed, dus alleen in de uiterst westelijke delen. Daarbuiten is de Burgerlijke Stand meestal aanwezig vanaf ca. 1870. Aan te raden te lezen (zie de literatuurlijst): Van Booma (1987) en Ribbe & Henning (2001).
Nederlans Indië. Hoewel Nederland al eeuwenlang in Nederlands Indië aanwezig was is de archivering van genealogische bronnen niet vergelijkbaar. Voor het eeuwen lang bewaren van archieven zijn de klimatologische omstandigheden ook niet bevorderlijk. Lees een algemeen boek over genealogie (zie punt 10) en de volgende verenigingen hebben veel materiaal en zijn een goede start:
Gegevens over uw familie zult u vast wel vinden, waarschijnlijk ook wel op het internet waar dat eenvoudig is over te nemen. Het is heel onfatsoenlijk om zulke gegeven, die van een ander afkomstig zijn, klakkeloos te kopiëren. Daar vraag je eerst toestemming voor en als je die gekregen hebt vermeld je netjes de bron.
Als uw onderzoek redelijk 'recht voor z'n raap is' (niet al te veel militairen, geen emigratie en immigratie, geen
Indië gangers, geen zeevarenden) dan kunt u met de bovenstaande aanwijzingen een heel eind komen, zeer
waarschijnlijk wel tot in de 18e eeuw. Als uw voorouders 'gewone mensen' zijn (niet rijk, van adel of anderszins
opvallend) dan is het 'bereiken' van de 17e eeuw lang niet altijd 'gegarandeerd' (achternamen worden patroniemen,
archieven hebben veel minder).
Mijn 'houvast' in genealogisch gesnuffel vanaf 1990 staat o.a. in mijn literatuurlijst.
Is / was bovenstaande lijst voor u behulpzaam? een dank je wel wordt op prijs gesteld.
Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 19 december 2011.